Trong lĩnh vực tin tức, phỏng vấn trực tiếp kiểu hỏi-đáp từ lâu được xem là chuẩn mực. Nhưng trên thực tế, hình thức này không phải lúc nào cũng giúp khách mời nói chuyện tự nhiên, thậm chí còn dễ khiến người xem mất kiên nhẫn.

Trong bối cảnh cạnh tranh sự chú ý ngày càng khốc liệt, nhiều nhà sáng tạo nội dung và đơn vị truyền thông đã tìm ra những cách phỏng vấn mới mẻ, linh hoạt hơn, đặc biệt phổ biến trên YouTube.

Thay vì chỉ “hỏi-đáp” đơn thuần, các cuộc phỏng vấn thường được lồng ghép vào những tuyến đề tài dài, gắn với bối cảnh, trò chơi hoặc thử thách cụ thể. Mô hình này xuất hiện nhiều trong các lĩnh vực giải trí như thể thao, âm nhạc hay thời trang, và lượng người xem cho thấy khán giả phản hồi rất tích cực với sự sáng tạo đó.

Một ví dụ điển hình là “SubwayTakes”, chương trình do Kareem Rahma thực hiện trên tàu điện ngầm New York. Với micro gắn vào thẻ MetroCard, Rahma đặt ra những câu hỏi về “quan điểm” và buộc khách mời phải chọn ngay “hoàn toàn đồng ý” hoặc “hoàn toàn không đồng ý”, không có chỗ cho sự lưỡng lự.

Cách tiếp cận này tạo ra những cuộc trò chuyện ngắn, nhanh, vui nhộn và đôi khi còn thu hút cả những người xung quanh cùng tham gia. Chương trình đã được mở rộng sang các hệ thống tàu điện ngầm khác, trong đó có London, và được phát hành cả dưới dạng video dọc ngắn lẫn phiên bản dài hơn.

Một hướng tiếp cận khác là để khách mời trực tiếp đối thoại với thông tin về chính mình. Chuyên mục “Sự thật hay hư cấu” của Loudwire mời các nhạc sĩ phản hồi những chi tiết trên Wikipedia cá nhân của họ, xác nhận hoặc bác bỏ các thông tin gây tranh cãi, kèm theo những câu chuyện hậu trường ít người biết. Định dạng này khai thác sự tò mò tự nhiên của khán giả đối với “sự thật đằng sau hồ sơ công khai”.

Định dạng dựa trên vật dụng cá nhân cũng cho thấy sức hút bền bỉ. Loạt “10 vật dụng thiết yếu” của British GQ để người nổi tiếng giới thiệu những món đồ quan trọng nhất với họ, qua đó hé lộ những ưu tiên và ký ức cá nhân.

LADbible lại khai thác yếu tố đối thoại giữa các trải nghiệm khác thế hệ. Chương trình “The Gap” ghép đôi hai người ở hai độ tuổi khác nhau nhưng có chung một trải nghiệm sống, từ vô gia cư đến sức khỏe tâm thần. Cách tiếp cận này tạo ra những cuộc trò chuyện giàu cảm xúc và mở rộng góc nhìn.

Với bóng đá, ký ức được khơi gợi qua trang phục. “What I Wore” của BT Sport đưa các cầu thủ trở lại với những chiếc áo đấu gắn với các cột mốc sự nghiệp, từ trận ra mắt đến những cuộc đối đầu đáng nhớ. Các câu chuyện xoay quanh từng chiếc áo biến cuộc phỏng vấn thành một hành trình hồi tưởng.

Một trong những định dạng mang tính giáo dục cao là “5 Levels” của Wired. Chương trình mời một chuyên gia giải thích cùng một vấn đề cho 5 đối tượng khác nhau, từ trẻ em đến chuyên gia cùng lĩnh vực. Đây là ví dụ điển hình cho việc biến nguyên tắc “giải thích đơn giản” của báo chí thành nội dung trực quan, dễ tiếp cận.

Ngoài ra, các chương trình dạng phản ứng như “Expert Reacts” của IGN hay loạt Vanity Fair mời người nổi tiếng xem lại chính các sản phẩm cũ của mình cũng mở ra một hướng tiếp cận khác, kết hợp phân tích chuyên môn với yếu tố hoài niệm.

Điểm chung của các định dạng này là yếu tố bất ngờ. Những cuộc phỏng vấn hiệu quả nhất không chỉ mang lại thông tin mà còn tạo ra trải nghiệm mới cho cả khách mời lẫn khán giả, điều ngày càng quan trọng trong môi trường truyền thông cạnh tranh hiện nay.

----------------------------------------------

Trong nghề báo, không có hai cuộc phỏng vấn nào giống nhau. Một nhân chứng tại hiện trường thảm kịch sẽ mang tâm trạng hoàn toàn khác với huấn luyện viên bóng đá vừa thua ở phút 90.

Chính khả năng nhận biết và thích nghi với những trạng thái cảm xúc ấy là thước đo tài năng của người phỏng vấn, theo Paul Connolly - một nhà báo điều tra, phát thanh viên và nhà làm phim tài liệu người Ireland. Ông từng trải qua đủ mọi “chiến trường” trong báo chí, từ tường thuật thể thao, điều tra bí mật đến dẫn chương trình trực tiếp trên sóng truyền hình.

Theo Connolly, một nhà báo giỏi luôn bắt đầu bằng sự chuẩn bị kỹ lưỡng, tìm hiểu rõ người sẽ trò chuyện, giữ sự tự tin khi bước vào buổi phỏng vấn, đồng thời biết cách giữ bình tĩnh khi xảy ra sai sót. Việc lắng nghe nhiều hơn nói cũng quan trọng không kém, bởi người phỏng vấn không phải nhân vật chính mà chỉ là cầu nối để câu chuyện được kể trọn vẹn.

Những cách phỏng vấn sáng tạo khiến người nổi tiếng 'dốc bầu tâm sự'

Giải quyết băn khoăn và xây dựng niềm tin

Trong thực tế, cảm xúc của nhân vật rất đa dạng. Nhiều người bước vào phỏng vấn với sự dè dặt, thậm chí nghi ngờ. Họ lo ngại về việc lời nói sẽ bị cắt xén hay câu chuyện bị bóp méo. Khi đó, cách tốt nhất là hỏi thẳng xem họ còn điều gì băn khoăn và giải quyết ngay từ đầu để xây dựng niềm tin.

Ở chiều ngược lại, không ít người xuất hiện với sự hân hoan khi ra mắt một dự án mới. Nhà báo có thể hòa nhịp cùng không khí lạc quan đó nhưng vẫn cần khéo léo đặt ra những câu hỏi khó, đồng thời giải thích rằng đó là trách nhiệm nghề nghiệp chứ không phải quan điểm cá nhân.

Có những buổi trò chuyện lại rơi vào trạng thái ngược hẳn: nhân vật tỏ ra chán nản hoặc xa cách, đặc biệt trong các cuộc phỏng vấn quảng bá lặp đi lặp lại. Nếu tình huống này kéo dài, Connolly khuyên nên thẳng thắn chỉ ra sự thờ ơ và mời nhân vật tự nói với khán giả lý do. Cách này buộc họ phải nhìn lại thái độ của chính mình.

Dừng đặt câu hỏi và hãy để nhân vật tự kể

Một thách thức khác là khi phỏng vấn những người đang chịu nỗi đau hay chấn thương tinh thần. Với họ, sự nhạy cảm là yếu tố then chốt. Nhà báo cần chuẩn bị kỹ, cho phép nhân vật quyền từ chối và tránh dẫn dắt bằng câu hỏi đóng khung và khô khan. Thay vì ép buộc, hãy để họ kể lại trải nghiệm theo cách chân thật nhất.

Trong những tình huống nhân vật tức giận hay thất vọng, nhà báo không nên “đổ thêm dầu vào lửa” bằng cách tranh luận. Thay vào đó, việc giúp họ tập trung vào một chi tiết nổi bật nhất sẽ khiến cảm xúc được chuyển hóa thành thông điệp rõ ràng hơn.

Những câu hỏi ngắn gọn và tự nhiên

Còn với những nhân vật khó đoán, hay nhảy từ chủ đề này sang chủ đề khác, sự tò mò và linh hoạt là chìa khóa. Nhà báo có thể theo dòng suy nghĩ của họ, đặt những câu hỏi ngắn gọn và tự nhiên như những người trò chuyện như “Hãy kể thêm về điều đó” để dẫn dắt câu chuyện.

Connolly cho rằng kỹ năng phỏng vấn không chỉ nằm ở câu hỏi sắc bén mà còn ở khả năng xử lý cảm xúc. Người làm báo cần đủ nhạy cảm để điều chỉnh không khí, vừa tôn trọng nhân vật, vừa giữ được sự công bằng cho khán/độc giả.