Toàn cảnh hội thảo - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Sáng 8-5, Thường trực HĐND TP.HCM phối hợp Đại học Luật TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học Luật Đô thị đặc biệt - đột phá thể chế cho TP.HCM.

Có 3/50 tham luận được trình bày tại hội thảo đã chỉ rõ các vướng mắc và đề xuất kiến nghị cụ thể các điều, khoản trong dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.

Trong đó, các đề xuất phác thảo những nội dung cơ bản, trọng điểm của dự luật; đề xuất các nội dung về phân cấp, phân quyền cho đô thị đặc biệt, các nội dung về chế định người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương…

Kiến tạo một khung thể chế ổn định, linh hoạt và đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn

Phát biểu mở đầu hội thảo, Phó chủ tịch HĐND TP.HCM Nguyễn Trường Nhật Phượng cho biết TP.HCM luôn được xác định là trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo của vùng và cả nước.

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm, tạo điều kiện cho thành phố thông qua các cơ chế thí điểm tại Nghị quyết 54, Nghị quyết 98 và Nghị quyết 260. Những chính sách này đã mang lại nhiều thành tựu quan trọng, tạo tiền đề khai thác hiệu quả tiềm năng của địa phương.

Tuy nhiên thực tiễn cho thấy các cơ chế thí điểm thường bị giới hạn về thời gian và đôi khi thiếu tính đồng bộ với hệ thống pháp luật chung.

"Việc chuyển từ nghị quyết thí điểm sang một đạo luật có tính bền vững như Luật Đô thị đặc biệt là nhu cầu cấp thiết để kiến tạo một khung thể chế ổn định, linh hoạt và đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn", bà Nguyễn Trường Nhật Phượng nói.

Phát biểu trao đổi tại hội thảo, ông Nguyễn Mạnh Cường - ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, phó Chủ tịch UBND TP.HCM - cho hay Luật Đô thị đặc biệt có ý nghĩa quan trọng với sự phát triển TP.HCM trong bối cảnh hiện nay.

Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM đã lập tổ biên tập, lập ban chỉ đạo xây dựng dự thảo Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết 31 và Luật Đô thị đặc biệt để sớm báo cáo các cơ quan Trung ương. TP.HCM tập trung xây dựng Luật Đô thị đặc biệt với áp lực lớn.

"Đó là áp lực từ kỳ vọng của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân TP và lãnh đạo Đảng, Nhà nước về một khung pháp lý mạnh hơn, phù hợp hơn cho sự phát triển", ông Cường chia sẻ.

Theo ông Cường, TP.HCM nhận thức được sứ mệnh của mình, nỗ lực tối đa, phối hợp cao nhất với các cơ quan có liên quan để đáp ứng yêu cầu phát triển của TP trong giai đoạn tới.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, TP.HCM cần điều kiện phù hợp hơn để phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế và giữ vững vai trò dẫn dắt đầu tàu của TP trong phát triển kinh tế - xã hội.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, yêu cầu chuyển dịch, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh dựa trên khoa học- công nghệ, đổi mới sáng tạo cũng đặt ra nhiều yêu cầu, nhiều bài toán mà TP phải đối diện để giải quyết, mở đường để phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.

"Luật Đô thị đặc biệt sẽ xác định rất nhiều yêu cầu, điều kiện để TP.HCM tạo lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ và vượt trội, xác định rõ mô hình phát triển TP trong vai trò là siêu đô thị, là đơn vị dẫn dắt, đầu tàu trong phát triển kinh tế - xã hội; tăng phân cấp, phân quyền từ chính quyền cấp TP đến cơ sở. Từ đó khơi thông, huy động và phát huy hiệu quả các nguồn lực, thẩm quyền", ông Cường mạnh.

Trọng tâm phân quyền và trao quyền thực chất

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho rằng việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM là nhiệm vụ vừa gấp, vừa khó, vừa áp lực, đặc biệt trong bối cảnh thời gian chuẩn bị rất ngắn. Theo ông, TP.HCM có nhiều vấn đề đặc thù, việc thiết kế cơ chế riêng cho TP.HCM đã rất phức tạp.

Ông Tú cho rằng TP.HCM cần bám sát kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước với tinh thần "cả nước vì TP.HCM, TP.HCM vì cả nước", từ đó xác định rõ tên gọi và phạm vi điều chỉnh của luật là dành riêng cho TP.HCM.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp cho hay các định hướng lớn của luật đã được Trung ương đặt ra với 6 nhóm vấn đề trọng tâm gồm: đột phá về thể chế quản trị và phân quyền; cụ thể hóa các nghị quyết chiến lược của Trung ương; đổi mới quy hoạch; huy động nguồn lực phát triển hạ tầng; tăng cường liên kết vùng; và xử lý các điểm nghẽn của thành phố như giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường.

Vì vậy, TP.HCM cần tập trung vào nhóm cơ chế, chính sách để giải quyết được 6 nhóm vấn đề này, tạo ra bước phát triển vượt trội.

Ông Tú cho hay trọng tâm lớn nhất của luật phải là phân quyền và trao quyền thực chất cho TP.HCM. Ông đặc biệt nhấn mạnh đến việc trao thêm quyền cho HĐND TP.HCM ban hành văn bản quy phạm pháp luật để chủ động xử lý các vấn đề phát sinh tại địa phương.