Nhân dịp Ngày Quốc tế Vesak, Phái đoàn Thường trực của Ấn Độ tại Liên Hiệp Quốc, phối hợp cùng các Phái đoàn Thường trực của Sri Lanka, Nepal, Bhutan, Campuchia, Nhật Bản, Lào, Mông Cổ, Hàn Quốc, Thái Lan và Việt Nam, đã tổ chức một buổi tọa đàm vào ngày 30-4-2026 tại trụ sở Liên Hiệp Quốc ở New York.

Cuộc thảo luận xoay quanh chủ đề: “Khai thác di sản Phật giáo nhằm thúc đẩy hòa bình và hợp tác toàn cầu”. Các đại biểu nhấn mạnh ý nghĩa của Đại lễ Vesak - kỷ niệm ba sự kiện trọng đại trong cuộc đời Đức Phật (Đản sinh, Thành đạo và Nhập Niết-bàn) - là dịp để tôn vinh các giá trị phổ quát của Phật giáo.

Các ý kiến phát biểu đề cao vai trò của di sản Phật giáo như một “cầu nối văn minh”, góp phần thúc đẩy đối thoại, tăng cường hiểu biết và gắn kết các quốc gia trong nỗ lực chung giải quyết các thách thức toàn cầu khi nhiều xung đột và khủng hoảng kéo dài.

Trong bài phát biểu chào mừng, Đại sứ Ấn Độ Yojna Patel, nhấn mạnh rằng Phật giáo đã tạo nên một “mối liên kết văn minh sâu sắc” trải dài từ Ấn Độ Dương đến khu vực Tây Thái Bình Dương. Những dòng chảy của nghệ thuật, kiến trúc, tư tưởng và giá trị đạo đức Phật giáo đã vượt qua biên giới quốc gia, trở thành nền tảng cho sự kết nối giữa các dân tộc.

Bà Yojna Patel cũng nêu bật những nỗ lực của Ấn Độ nhằm “hồi sinh và củng cố” các mối liên kết này, bao gồm việc phát triển tuyến du lịch Phật giáo, cũng như các sáng kiến bảo tồn và trùng tu “các di sản Phật giáo, tu viện, các địa điểm khảo cổ và hạ tầng hành hương tại các quốc gia đối tác lân cận, hướng tới sự hình thành tự nhiên của một hành lang tâm linh xuyên quốc gia”.

Phát biểu chính tại sự kiện, Giáo sư Sachin Chaturvedi - Phó Viện trưởng Đại học Nalanda, Ấn Độ - khẳng định rằng các nguyên lý như tính tương thuộc (Duyên khởi, interdependence) và lợi ích tập thể không chỉ là giáo lý cốt lõi của Phật giáo mà còn mang ý nghĩa thiết thực đối với việc quản trị toàn cầu hiện nay. Ông liên hệ triết lý Phật giáo với các khái niệm như phát triển đạo đức, tính bền vững và tư duy hệ thống toàn cầu, qua đó đề xuất một cách tiếp cận nhân văn hơn trong việc giải quyết các thách thức toàn cầu.

Các đại biểu tham dự đều đồng thuận rằng trong một thế giới đầy biến động, những giá trị như từ bi, bao dung và đối thoại trong hòa bình của Phật giáo có thể trở thành nền tảng quan trọng để giải quyết xung đột và xây dựng hòa bình.

Đại sứ Đỗ Hùng Việt phát biểu trong Diễn đàn nhân Ngày Vesak tại trụ sở Liên Hiệp Quốc - Ảnh: UN

Tại cuộc họp, Đại sứ Đỗ Hùng Việt, đại diện Phái đoàn Thường trực Việt Nam tại Liên Hiệp Quốc, đã chia sẻ rằng Vesak truyền tải thông điệp hòa bình và từ bi trong bối cảnh thế giới đầy xung đột, kêu gọi chấm dứt bạo lực, tăng cường hợp tác và đặt con người làm trung tâm, đồng thời khẳng định chỉ có tình thương mới hóa giải hận thù, như tinh thần của Đức Phật và Mahatma Gandhi.

Ông nhấn mạnh: “Hòa bình không chỉ là một đích đến, mà còn là con đường - con đường mà mỗi ngày chúng ta phải tự mình lựa chọn, qua từng hành động và trong cách ta đối xử với nhau với tư cách là những con người. Đối với Việt Nam, Phật giáo đã đồng hành và gắn bó sâu sắc với lịch sử dựng nước và giữ nước của người Việt, trở thành một phần sâu sắc trong đời sống văn hóa, tinh thần của dân tộc, góp phần củng cố đoàn kết và thúc đẩy phát triển toàn diện. Trong những thời khắc gian khó, các giá trị ấy được thể hiện qua lòng từ bi và tinh thần đoàn kết, trở thành nguồn sức mạnh nuôi dưỡng sự thống nhất và đoàn kết của dân tộc, đồng thời soi đường cho những nỗ lực phát triển đất nước, hòa giải và mở rộng hợp tác quốc tế”.

Nhân dịp này, đại sứ nhắc lại việc Việt Nam đăng cai thành công Đại lễ Phật đản Vesak Liên Hiệp Quốc năm 2025 tại TP.HCM, quy tụ đông đảo Tăng Ni, Phật tử quốc tế. Trong dịp này, việc cung rước xá-lợi Đức Phật lịch sử từ Ấn Độ sang Việt Nam đã trở thành biểu tượng sinh động của giao lưu văn hóa, hữu nghị và gắn kết giữa các dân tộc.

Trong khuôn khổ sự kiện, phái đoàn cũng đã giới thiệu đến các đại biểu video clip về các dấu ấn của Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc năm 2025 tại Việt Nam, qua đó lan tỏa hình ảnh một cộng đồng Phật giáo gắn bó và tích cực đóng góp cho hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững.

Đối với Việt Nam, Phật giáo đã đồng hành và gắn bó sâu sắc với lịch sử dựng nước và giữ nước của người Việt, trở thành một phần sâu sắc trong đời sống văn hóa, tinh thần của dân tộc, góp phần củng cố đoàn kết và thúc đẩy phát triển toàn diện. Trong những thời khắc gian khó, các giá trị ấy được thể hiện qua lòng từ bi và tinh thần đoàn kết, trở thành nguồn sức mạnh nuôi dưỡng sự thống nhất và đoàn kết của dân tộc, đồng thời soi đường cho những nỗ lực phát triển đất nước, hòa giải và mở rộng hợp tác quốc tế”.

Đại sứ Đỗ Hùng Việt

Đại sứ Sri Lanka tại Liên Hiệp Quốc Jayantha Jayasuriya, khẳng định rằng giáo lý của Đức Phật định hướng nhân loại tới những giá trị như Từ, Bi, Hỷ, Xả, có khả năng giúp giải quyết xung đột và giảm bớt khổ đau của con người.

Ông cũng nêu ra ví dụ về tấm gương của vua Ashoka trong quá khứ: “Vị vua này đã thay đổi phương thức cai trị từ đối đầu và xung đột sang việc tích cực truyền bá Chánh pháp và lòng từ bi, vượt ra ngoài cả vương quốc của mình… Con trai của ngài, Mahinda, một vị Tỳ-kheo, đã cùng các bạn đồng hành thực hiện sứ mệnh từ Ấn Độ đến Sri Lanka dưới triều đại của A Dục vương. Ngay trong lần đầu tiên, ngài đã thuyết pháp cho vua Devanampiyatissa, người sau đó quy hướng theo Phật giáo và khởi xướng nhiều công trình khiến Phật giáo bén rễ sâu sắc trong lòng người dân Sri Lanka”.

Các phái đoàn từ Mông Cổ, Lào, Thái Lan và Campuchia tái khẳng định cam kết đối với các nguyên lý của Phật giáo, trong khi Nepal đề cao “Trung đạo” như một khuôn khổ cho sự điều hòa và chung sống hòa bình. Nhìn chung, các đại biểu đều nhất trí rằng di sản Phật giáo có thể trở thành một lực lượng kết nối, góp phần xây dựng “niềm tin, mối liên kết giữa con người với con người và các phương thức hợp tác vì hòa bình và phát triển”.

Phái đoàn Ấn Độ tham dự Diễn đàn nhân Ngày Vesak tại trụ sở Liên Hiệp Quốc - Ảnh: UN

Sự kiện này diễn ra trong tinh thần của Nghị quyết 54/115 của Liên Hiệp Quốc, được thông qua năm 1999, qua đó chính thức công nhận Vesak là một ngày lễ quốc tế có ý nghĩa đặc biệt. Hàng năm, cộng đồng quốc tế sẽ cùng tưởng niệm ba sự kiện thiêng liêng trong cuộc đời Đức Phật: Đản sinh, Thành đạo và Niết-bàn. Nghị quyết này đồng thời cũng nhấn mạnh những đóng góp to lớn của Phật giáo trong suốt hơn 2.500 năm đối với đời sống đạo đức và tinh thần của thế giới. Từ đó, Liên Hiệp Quốc kêu gọi các quốc gia và các cơ quan liên quan tổ chức các hoạt động Vesak một cách trang nghiêm và ý nghĩa nhằm tưởng niệm và lan tỏa những giá trị bền vững của Đức Phật - từ bi, hòa bình và thiện chí - như một định hướng cho thế giới hôm nay và mai sau.

Từ diễn đàn toàn cầu tại trụ sở Liên Hiệp Quốc đến đời sống thực tiễn tại mỗi quốc gia, thông điệp của Vesak tiếp tục lan tỏa như một nguồn cảm hứng vượt thời gian. Trong một thế giới còn nhiều bất ổn, di sản Phật giáo – với cốt lõi là từ bi và trí tuệ – đã giúp con người tìm thấy sự an lạc nội tâm, và mở ra những hướng đi mới cho hợp tác quốc tế, vì một tương lai hòa bình, hiểu biết và phát triển bền vững hơn cho toàn nhân loại.