Thanh tra Tổng công ty Quản lý bay: Thiết bị báo giá gần 2,9 triệu EUR, trúng thầu còn 1,6 triệu EUR

Thanh tra Chính phủ chỉ ra báo giá đã hết hiệu lực vẫn được dùng để xác định tổng mức đầu tư.

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành kết luận thanh tra việc chấp hành quy định pháp luật trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), giai đoạn từ năm 2023 đến ngày 30-11-2025.

Cuộc thanh tra được thực hiện tại Công ty mẹ - VATM, 2 ban quản lý dự án, 6 đơn vị trực thuộc, Công ty TNHH Kỹ thuật quản lý bay (ATTECH) và 14/193 dự án đầu tư theo kế hoạch được phê duyệt.

Qua thanh tra, cơ quan chức năng chỉ ra nhiều tồn tại trong lập kế hoạch sản xuất kinh doanh, quản lý chi phí, thanh toán, sử dụng đất, tài sản công cũng như đầu tư xây dựng.

Chi hơn 319 tỉ đồng bằng tiền mặt, cho thuê tài sản công sai mục đích

Theo kết luận, từ năm 2023 đến ngày 30-11-2025, VATM, các đơn vị hạch toán phụ thuộc và ATTECH đã chi bằng tiền mặt các khoản lương, thưởng và những khoản chi thường xuyên khác với tổng số tiền hơn 319,2 tỉ đồng.

Thanh tra Chính phủ xác định việc không thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản chi trên vi phạm Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018.

Cũng trong thời kỳ này, VATM hạch toán vào chi phí sản xuất chung 4 khoản có bản chất là mua sắm mới hoặc nâng cấp tài sản, tổng giá trị hơn 2 tỉ đồng.

Theo Thanh tra Chính phủ, các khoản chi này đáng ra phải được ghi tăng giá trị tài sản cố định để quản lý và trích khấu hao, nhưng VATM lại hạch toán vào chi phí sản xuất kinh doanh. Việc này làm tăng chi phí, đồng thời giảm tương ứng lợi nhuận trước thuế. Cơ quan thuế được giao xác định số thuế thu nhập doanh nghiệp cần điều chỉnh.

Đến cuối tháng 11-2025, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ của ATTECH còn hơn 4,9 tỉ đồng. Sau khi kết chuyển hơn 1,9 tỉ đồng vào thu nhập khác, quỹ còn gần 3 tỉ đồng.

Theo Thanh tra Chính phủ, ATTECH chưa hạch toán, phân phối và chuyển khoản gần 3 tỉ đồng này về VATM để nộp ngân sách nhà nước.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ còn phát hiện Công ty Quản lý bay miền Bắc và Công ty Quản lý bay miền Nam sử dụng một số tài sản công gắn liền với đất để cho thuê.

Các tài sản gồm sân cầu lông, sân tennis và một số vị trí lắp đặt thiết bị. Tổng số tiền thu được hơn 3,1 tỉ đồng, chi phí hơn 1,27 tỉ đồng, chênh lệch thu chi khoảng 1,85 tỉ đồng.

Sau khi trừ thuế thu nhập doanh nghiệp và lợi nhuận đã phân phối, số tiền còn lại hơn 844 triệu đồng.

Thanh tra Chính phủ xác định việc sử dụng đất, tài sản công để cho thuê như trên không đúng mục đích sử dụng đất, vi phạm các quy định pháp luật về đất đai và quản lý tài sản.

Trách nhiệm được xác định thuộc Ban Tổng giám đốc, Ban Kế hoạch - Đầu tư VATM, lãnh đạo, phòng kế hoạch các đơn vị hạch toán phụ thuộc cùng các tổ chức, cá nhân liên quan.

Ngoài ra VATM và ATTECH hạch toán một số hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ của người nộp thuế được cơ quan thuế thông báo không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Đến thời điểm thanh tra, tổng số thuế giá trị gia tăng đầu vào đã khấu trừ nhưng chưa điều chỉnh giảm tại hai đơn vị là hơn 197 triệu đồng.

Dự án điều chỉnh 8 lần, giá trúng thầu có thiết bị giảm 44% so với báo giá

Trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, Thanh tra Chính phủ kiểm tra 14 dự án và phát hiện một số hồ sơ dự án thiếu phân tích về tài chính, rủi ro, hiệu quả kinh tế xã hội và hiệu quả đầu tư.

Một số dự án phải điều chỉnh nhiều lần, trong đó dự án ATCC/HCM điều chỉnh 3 lần, còn dự án cơ sở làm việc Công ty Quản lý bay miền Trung điều chỉnh, bổ sung tới 8 lần.

Theo kết luận, một số nội dung điều chỉnh chủ yếu nhằm kéo dài tiến độ cho phù hợp tình hình thực tế, nhưng hồ sơ chưa chứng minh thuộc trường hợp được phép điều chỉnh dự án.

Đối với cơ sở dự phòng tại chỗ cho Trung tâm Kiểm soát không lưu (ACC) Hà Nội, theo quyết định của Thủ tướng năm 2018, công trình phải được triển khai đầu tư đến năm 2020. Tuy nhiên đến thời điểm thanh tra, VATM vẫn chưa đầu tư cơ sở này.

Thanh tra cũng chỉ ra một số tồn tại trong xác định tổng mức đầu tư, dự toán chi phí thiết bị. Một số hạng mục xây lắp, thiết bị được xác định trên cơ sở báo giá nhưng chưa đầy đủ căn cứ về khối lượng công việc, đơn giá, một số thiết bị không đủ báo giá để so sánh, lựa chọn.

Đáng chú ý, báo giá hệ thống chuyển mạch thoại VCCS ở mức hơn 2,895 triệu EUR đã hết hiệu lực từ ngày 15-3-2021 nhưng vẫn được sử dụng để xác định tổng mức đầu tư. Sau đấu thầu, giá trúng thầu của hệ thống này còn hơn 1,599 triệu EUR, giảm khoảng 44%, kết luận nêu.

Tương tự, hệ thống ATM được xác định theo báo giá khoảng 24 triệu USD, tương đương hơn 607,2 tỉ đồng, trong khi giá trúng thầu hơn 401,6 tỉ đồng, giảm khoảng 33%.

Đối với dự toán thiết bị chuyên ngành quản lý bay, số tiền được lập gần 808 tỉ đồng. Sau đấu thầu, giá trúng thầu giảm khoảng 29% so với dự toán được phê duyệt.

Từ kết quả thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Xây dựng và VATM rà soát, khắc phục những tồn tại, hạn chế, vi phạm.

Về xử lý kinh tế, VATM, các đơn vị trực thuộc và ATTECH được yêu cầu thu hồi, nộp ngân sách nhà nước khoảng 4,036 tỉ đồng.

Bộ Xây dựng, VATM cùng các đơn vị liên quan cũng được yêu cầu làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân qua từng thời kỳ.

Trên cơ sở kết quả rà soát, nếu có đủ căn cứ thì xem xét trách nhiệm, xử lý nghiêm theo quy định pháp luật và báo cáo kết quả thực hiện về Thanh tra Chính phủ để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng.