Có những nghề đi qua đời người bằng những sản phẩm hữu hình, nhưng cũng có những nghề để lại dấu ấn bằng những điều tưởng như rất nhỏ: một học sinh được tiếp thêm niềm tin, một người thầy được xã hội thấu hiểu, một chính sách giáo dục được nhìn nhận đầy đủ hơn. Với những người làm báo mảng giáo dục, phía sau mỗi bài viết không chỉ là câu chuyện về trường lớp, chương trình hay những con số. Đó còn là câu chuyện về con người. Và chính từ nhận thức ấy, Câu lạc bộ (CLB) Phóng viên Giáo dục TP.HCM được hình thành như một không gian kết nối những người làm báo với nhà trường, nhà giáo và đời sống giáo dục.
Mái nhà chung
CLB Phóng viên Giáo dục TPHCM được Hội Nhà báo TPHCM thành lập ngày 9/10/2023 được xác định đây là mái nhà chung của phóng viên, biên tập viên, cộng tác viên viết về giáo dục gặp gỡ, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong công tác chuyên môn; đồng thời tạo cầu nối giữa cơ quan chức năng, nhà trường và phụ huynh trong việc thông tin về giáo dục - đào tạo.
Ngày ra mắt CLB, ông Nguyễn Tấn Phong, Chủ tịch Hội Nhà báo TPHCM, từng nhấn mạnh giáo dục là lĩnh vực quan trọng và nhạy cảm; việc tập hợp các phóng viên cùng lĩnh vực sẽ giúp họ gắn kết hơn và thực hiện tốt hơn nhiệm vụ tuyên truyền. Ông cũng lưu ý cần phản ánh giáo dục một cách toàn diện, không chỉ tập trung vào những thông tin tiêu cực. Đó cũng có thể xem là một trong những định hướng quan trọng đối với mỗi người viết về giáo dục: không né tránh vấn đề, nhưng cũng không để những vấn đề tồn tại che khuất những giá trị tốt đẹp đang diễn ra mỗi ngày trong trường học.
Trong nhiều năm qua, báo chí TPHCM đã dành một dung lượng đáng kể để phản ánh đời sống giáo dục. Đó là những câu chuyện về đổi mới phương pháp dạy học, chuyển đổi số, trường học hạnh phúc, giáo dục hòa nhập, tự chủ đại học, áp lực thi cử, công bằng giáo dục hay những trăn trở trong xây dựng đội ngũ nhà giáo.
Nhưng bên cạnh những vấn đề lớn ấy là những câu chuyện rất đời thường. Một giáo viên vùng khó khăn cố gắng giữ học sinh đến lớp. Một cô giáo kiên trì với một học sinh đặc biệt. Một thầy giáo dành thời gian ngoài giờ để giúp học trò yếu. Một tập thể nhà giáo lặng lẽ xây dựng môi trường học tập tốt hơn cho học sinh. Báo chí giúp những câu chuyện nói trên được bước ra khỏi cánh cổng trường. Đây cũng là điểm gặp nhau đầy ý nghĩa giữa nhà báo và nhà giáo. Người thầy gieo hạt bằng bài giảng, bằng nhân cách và sự kiên trì. Người làm báo gieo những hạt giống nhận thức bằng câu chữ, hình ảnh và những câu chuyện được kể lại một cách có trách nhiệm.
Hoạt động CLB đến từ thực tiễn
Từ khi thành lập, CLB Phóng viên Giáo dục TP.HCM từng bước tạo ra những hoạt động gắn kết nghề nghiệp, tiêu biểu là Giải báo chí “Vì sự nghiệp phát triển giáo dục TP.HCM”; tọa đàm: “Nghề báo và tôi”; Tổ chức về nguồn với đề: “Người bút nhà báo - Từ truyền thống đến tương lai số”; Tọa đàm: “Báo chí và giáo dục trong kỷ nguyên số”; Tọa đàm và giao lưu “Nhà giáo - Nhà báo”... Nhà báo Lý Việt Trung, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo TPHCM, chia sẻ nhân chuyện về nguồn: Các hoạt động này rất thiết thực đối với các nhà báo về mảng, đặc biệt trong kỷ nguyên số hiện nay. Trong lễ trao giải báo chí, bà cũng đánh giá: Qua ba mùa giải, sân chơi này ngày càng trở thành nơi quy tụ những tác phẩm báo chí có chiều sâu về giáo dục. Điều đáng chú ý là nhiều tác phẩm không chỉ phản ánh hiện tượng mà còn đặt câu hỏi về chính sách, trách nhiệm xã hội và giải pháp. Đó là lúc báo chí thực hiện đầy đủ hơn vai trò của mình: thông tin, phản biện và góp phần thúc đẩy những thay đổi tích cực.
Ở chương trình Về nguồn dành cho các nhà báo đoạt giải viết về giáo dục vào tháng 7-2025. Các nhà báo tham gia hành trình về Phan Thiết và Khánh Hòa, thăm Trường Dục Thanh, tìm hiểu về hành trình của Chủ tịch Hồ Chí Minh - một người thầy, nhà báo và nhà cách mạng - từng sống và giảng dạy tại đây; đồng thời tham gia tọa đàm về nghề báo và giáo dục trong bối cảnh tương lai số. Đây là các hoạt động CLB vượt ra ngoài ý nghĩa giao lưu đơn thuần. Người làm báo đi để hiểu thêm lịch sử, hiểu hơn nghề mình đang làm và quan trọng hơn là hiểu rằng mỗi bài viết đều gắn với một trách nhiệm xã hội.

CLB Phóng viên Giáo dục về nguồn
Ông Phạm Quý Trọng, Phó Vụ trưởng Vụ địa phương 3, Ban Tuyên giáo Trung ương, đánh giá hoạt động về nguồn của CLB có ý nghĩa trong việc giúp những người làm báo mảng giáo dục gắn kết, giao lưu, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và lý tưởng nghề nghiệp. Các hoạt động này cũng đến từ thực tiễn của người làm báo.
Hoạt động của CLB Phóng viên Giáo dục có ý nghĩa không chỉ với người làm báo mà còn với chính đội ngũ nhà giáo, học sinh. “Khi nhà báo đến trường không chỉ để tìm tin nóng”, mà để nghe, quan sát và hiểu, khoảng cách giữa báo chí và nhà trường sẽ được rút ngắn. Nhà giáo có thêm một kênh để chia sẻ sáng kiến, tâm tư và những vấn đề từ thực tiễn lớp học. Nhà báo có thêm nguồn thông tin trực tiếp để tác nghiệp sâu sắc, chính xác và nhân văn hơn. Ở chiều ngược lại, báo chí cũng giúp những người làm giáo dục nhìn lại mình từ góc nhìn xã hội”. Một nhà giáo chia sẻ trong buổi giao lưu nhà giáo - nhà báo.
Khi nhà báo lắng nghe người thầy
Có một điều đặc biệt trong nghề báo giáo dục: nhà báo không thể chỉ đứng ngoài quan sát. Muốn hiểu một lớp học, phải ngồi xuống với giáo viên. Muốn hiểu áp lực của học sinh, phải nghe chính học sinh nói. Điều đó được thể hiện ở những tác phẩm báo chí để lại nhiều dấu ấn của các thành viên trong CLB như tác phẩm nói về những đứa trẻ ở ấp Thiềng Liềng (TP.HCM), nhóm tác giả phóng viên Đài Phát thanh và Truyền hình TPHCM; Thâm nhập vào các nhóm trẻ ở những ngôi trường dạy cho trẻ tự kỷ của nhà báo Đoàn Thị Nhạn - Ngọc Phượng (Báo Tuổi trẻ) và các bài viết về Trường học hạnh phúc của nhóm tác giả Phan Tuyết Nhung (VOH)...
Phía trước giáo dục TP.HCM vẫn còn rất nhiều vấn đề cần được báo chí quan tâm: chất lượng đội ngũ nhà giáo sau sắp xếp, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, giáo dục hòa nhập, bạo lực học đường, phân luồng, hướng nghiệp, bình đẳng cơ hội học tập, đổi mới giáo dục đại học… Và phía sau mỗi vấn đề ấy luôn là con người. Đó có thể là một học sinh đang đứng trước lựa chọn tương lai. Một phụ huynh đang tìm cách đồng hành với con. Một giáo viên đang học cách thích ứng với công nghệ mới. Một hiệu trưởng đang tìm cách đổi mới một ngôi trường. CLB Phóng viên Giáo dục TP.HCM, vì thế, có thể tiếp tục phát huy vai trò như một chiếc cầu nối, một kênh tiếp sức.
Đó cũng là ý nghĩa đẹp nhất của những người phóng viên mảng giáo dục: đi cùng nhà giáo, học sinh, nhịp sống giáo dục để nhìn thấy, lắng nghe và kể lại những câu chuyện của giáo dục bằng sự thật, trách nhiệm và lòng nhân ái.